Yeni Menenjit Aşısı ve Meningokok Hastalığı

Yeni menenjit aşısı ve meningokok hastalığı

Menenjit (beyin zarlarının iltihabı) virüs veya bakterilerin yol açtığı bir hastalıktır. Menenjit hastalığına neden olan mikroplardan bazılarına karşı rutin aşı programındaki karma ve zatüre aşıları ile korunmaktayız. Karma ve zatüre aşılarının rutin olarak uygulanmasından sonra, meningokok mikrobu menenjitin en sık görülen iki etkeninden biri haline gelmiştir.

Meningokok hastalığı nedir?

Meningokok hastalığı sepsis ve menenjite neden olabilen meningokok (neisseria meningitidis) adlı mikrobun neden olduğu hızlı ve ağır seyredebilen bir hastalıktır. Ağır seyreden formuna invaziv meningokokkal hastalık (İMH) denilmektedir. Hastaların %10-14 ü etkili antibiyotik tedavisine rağmen kaybedilir, %15-20 sinde uzuv kaybı, nörolojik sekeller ve işitme kaybı gibi komplikasyonlar gelişir.

Nasıl yayılır?

İnsandan insana bulaşır. Normal insanların %5-10 u bu mikrobu taşırlar ancak onlarda hastalık oluşmaz. Bu nedenle toplu yaşanan yerler, kışlalar ve hacca gidenler arasında daha sık görülür.

Semptomları nelerdir?

Hastalık ateş, baş ağrısı, burun akıntısı, kusma ve döküntü gibi gribal belirtilerle başlar. Bu nedenle başlangıçta tanınması zordur, doktoru ve hastayı yanıltabilir, spesifik belirtiler ve bulgular ortaya çıktığında tedavi için geç kalınmış olabilir.

Görülme sıklığı

Türkiye’de tüm yaşlarda görülme sıklığı 100.000 nüfusta 2-4 vakadır (yılda 1400-2800 vaka gibi). İnvaziv meningokokkal hastalıktan (İMH) en çok 5 yaş altı, özellikle 2 yaş altı çocuklar etkilenmektedir. İMH den ölümlerin %70.9 u 5 yaş altında, %62.3 ü 2 yaş altında görülüyor. Aslında korkutucu olan hastalığın sıklığı değil ağır seyretmesidir.

Türkiye’deki menenjit aşıları

Aşı dünyada yeni değil, 1980’lerden beri kullanılmaktadır. 30 ülkede rutin aşı takviminde yer almaktadır. Dünyada pek çok aşı bulunmaktadır, ancak ülkemizde iki aşı Sağlık Bakanlığı’ndan onay almıştır. İkisi de meningokok mikrobunun A,C,Y,W135 adlı suşlarını içeren konjuge aşıdır. Uygulama zamanı ve sayısı dışında çok büyük fark yoktur.

Aşının yan etkileri

Meningokok aşısı diğer aşılarla benzer yan etki profiline sahiptir. Aşının yapıldığı bölgede ağrı, şişlik, kızarıklık, ısı artışı, iştahsızlık, kusma, huysuzluk, ağlama, halsizlik, ishal, eklem ağrısı, döküntü, Guillain-Barre sendromu, parestezi, alerjik reaksiyonlar gözlenebilir. Yan etkileri azaltmak için diğer aşılarla birlikte yapılmaması önerilmektedir.

Aşı kimlere yapılmamalıdır?

  • Latekse karşı bilinen allerjisi olanlara
  • Daha önce Guillain-Barre sendromu denilen sinirsel bir hastalığı geçirenlere
  • Aşının içeriğindeki diğer maddelere duyarlılığı olanlara
  • Ciddi ateşli hastalık geçirmekte olanlara bu aşı yapılmamalıdır.

Kimlere yapılmalıdır?

Özellikle bağışıklık sistemi yetmezliği olan (kompleman eksiklikleri gibi), dalağı çalışmayan ve HIV hastaları aşılanmalıdır. Hastalığın sık görüldüğü bölgelere seyahat eden kişiler(hacı adayları, Afrika’ya seyahat edenler) aşılanmalıdır. Diğer durumlarda aşılamaya ise aşı nadir görülen ancak ağır seyreden bir hastalıktan koruma sağladığından bu bilgiler ışığında ve doktora danışarak karar verilmelidir.